Bảo Dưỡng Máy Đóng Mở Van Thủy Lợi: 6 Hạng Mục Không Nên Bỏ Qua

Trong các công trình thủy lợi, hồ chứa, trạm bơm, cống điều tiết và hệ thống kênh mương, máy đóng mở van là thiết bị trực tiếp tham gia vào quá trình nâng hạ cửa van và điều tiết dòng nước. Đây là nhóm thiết bị thường phải làm việc ngoài trời, chịu ảnh hưởng của độ ẩm, mưa nắng, bụi bẩn, bùn đất và tải trọng lớn trong thời gian dài.

Vì vậy, bảo dưỡng máy đóng mở van thủy lợi không nên chỉ thực hiện khi thiết bị đã xuất hiện tiếng kêu, quay nặng hoặc bị kẹt. Việc kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, hạn chế hư hỏng hộp giảm tốc, vít me, ổ bi, bánh răng và động cơ.

Đặc biệt với những công trình ít vận hành, thiết bị để ngoài trời trong thời gian dài lại càng cần được kiểm tra thường xuyên. Máy ít chạy không có nghĩa là ít hỏng; ngược lại, han gỉ, khô mỡ và nước xâm nhập có thể khiến hệ thống xuống cấp nhanh hơn.

Dưới đây là 6 hạng mục quan trọng khi bảo dưỡng máy đóng mở van thủy lợi mà đơn vị quản lý công trình không nên bỏ qua.

1. Kiểm Tra Và Bôi Trơn Vít Me Nâng Hạ

Vít me là một trong những bộ phận làm việc nhiều nhất trong hệ thống máy đóng mở cửa van.

Khi máy vận hành, vít me chịu lực kéo, lực nén và ma sát liên tục giữa bề mặt ren với cơ cấu truyền động. Nếu thiếu mỡ bôi trơn, lực ma sát sẽ tăng lên nhanh chóng.

Một số dấu hiệu thường gặp khi vít me thiếu bôi trơn gồm:

Máy quay nặng hơn bình thường.

Tay quay phải dùng nhiều lực.

Vít phát ra tiếng rít.

Chuyển động nâng hạ không đều.

Bề mặt ren xuất hiện gỉ sét.

Máy chạy điện có hiện tượng nóng động cơ.

Cách bảo dưỡng vít me

Trước tiên cần vệ sinh toàn bộ bề mặt vít me, đặc biệt là những đoạn ren thường xuyên đi qua bộ truyền động.

Không nên bôi mỡ mới trực tiếp lên lớp bụi bẩn và mỡ cũ đã đóng cặn.

Nên thực hiện theo thứ tự:

Làm sạch bụi bẩn.

Loại bỏ mỡ cũ bị khô.

Kiểm tra ren vít.

Kiểm tra dấu hiệu cong hoặc biến dạng.

Bôi lại mỡ phù hợp.

Cho máy chạy thử nhiều lần.

Mỡ cần được phân bố tương đối đều trên toàn bộ vùng ren làm việc.

Kiểm tra độ thẳng của vít

Ngoài vấn đề bôi trơn, cần quan sát vít me trong quá trình máy chạy.

Nếu vít có hiện tượng:

Rung.

Đảo.

Cong.

Lệch tâm.

thì cần dừng máy để kiểm tra.

Vít bị cong lâu ngày có thể khiến máy đóng mở van ngày càng nặng và làm mòn nhanh các bộ phận liên quan.

2. Kiểm Tra Dầu Hộp Giảm Tốc

Hộp giảm tốc là bộ phận truyền lực quan trọng trong nhiều loại máy đóng mở cửa van.

Nhiệm vụ của hộp giảm tốc là giảm tốc độ quay và tăng mô-men để tạo đủ lực nâng hạ cửa.

Bên trong hộp giảm tốc thường có:

Bánh răng.

Trục.

Ổ bi.

Bánh vít.

Trục vít.

Các chi tiết truyền động khác.

Những bộ phận này cần được bôi trơn liên tục.

Dấu hiệu hộp giảm tốc cần bảo dưỡng

Máy phát tiếng kêu lớn.

Hộp số nóng nhanh.

Máy quay không đều.

Xuất hiện rung động.

Dầu bị rò rỉ.

Máy hoạt động nặng hơn trước.

Nếu tiếp tục sử dụng trong tình trạng thiếu dầu, bánh răng có thể bị mòn hoặc hỏng.

Khi kiểm tra dầu cần chú ý gì?

Cần kiểm tra:

Mức dầu.

Màu dầu.

Độ nhớt.

Cặn trong dầu.

Hiện tượng nước lẫn vào dầu.

Vị trí rò rỉ.

Nếu dầu đã chuyển màu bất thường, có nhiều cặn hoặc sử dụng quá lâu thì nên thay.

Khi thay dầu cũng cần kiểm tra phớt làm kín và các vị trí ghép của hộp số.

Nếu chỉ châm thêm dầu nhưng không xử lý điểm rò thì lượng dầu vẫn tiếp tục giảm sau một thời gian ngắn.

3. Kiểm Tra Bánh Răng, Trục Và Ổ Bi

Hệ thống truyền động của máy đóng mở cửa van có thể làm việc trong nhiều năm. Tuy nhiên, bánh răng, trục và ổ bi đều là các chi tiết cơ khí có khả năng bị mòn.

Kiểm tra bánh răng

Bánh răng cần được kiểm tra xem có:

Mòn răng.

Mẻ răng.

Nứt.

Ăn khớp không đều.

Khe hở quá lớn.

Bánh răng bị mòn sẽ khiến máy phát ra tiếng động mạnh khi vận hành.

Nếu răng bị mẻ, tải trọng có thể phân bố không đều và làm hỏng thêm các chi tiết khác.

Kiểm tra trục truyền động

Trục cần đảm bảo:

Không cong.

Không rung.

Không lệch tâm.

Các khớp nối chắc chắn.

Không có độ rơ bất thường.

Đối với hệ thống máy hai điểm nâng, độ đồng bộ giữa các trục đặc biệt quan trọng.

Nếu một bên truyền động nhanh hoặc chậm hơn bên còn lại, cửa van có thể bị nghiêng.

Kiểm tra ổ bi

Ổ bi giúp các trục quay nhẹ và ổn định.

Khi ổ bi bị hỏng, thiết bị có thể xuất hiện:

Tiếng lạo xạo.

Rung.

Nóng tại vị trí gối đỡ.

Trục quay nặng.

Độ rơ lớn.

Nếu ổ bi có dấu hiệu hư hỏng rõ rệt thì nên thay sớm thay vì tiếp tục sử dụng.

4. Kiểm Tra Bu-Lông, Bệ Máy Và Độ Đồng Tâm

Đây là hạng mục thường bị bỏ qua trong quá trình bảo dưỡng máy đóng mở van thủy lợi.

Nhiều người chỉ kiểm tra hộp số và vít me nhưng không để ý đến bệ máy.

Trong khi đó, toàn bộ hệ thống truyền động được giữ cố định trên bệ.

Nếu bệ bị lệch, lún hoặc bu-lông neo bị lỏng thì tâm của máy cũng thay đổi.

Những vị trí cần kiểm tra

Bu-lông neo máy.

Bu-lông hộp giảm tốc.

Bu-lông gối đỡ.

Khớp nối trục.

Khung máy.

Bệ thép.

Bệ bê tông.

Vị trí liên kết với cửa van.

Biểu hiện bệ máy có vấn đề

Máy rung khi vận hành.

Vít me bị nghiêng.

Máy lúc nhẹ lúc nặng.

Cửa lên xuống không đều.

Xuất hiện tiếng va đập.

Các bu-lông thường xuyên bị lỏng.

Nếu phát hiện bệ bị lún hoặc lệch, cần căn chỉnh lại trước khi tiếp tục vận hành.

Không nên chỉ siết chặt bu-lông khi tâm máy đã bị sai lệch.

5. Kiểm Tra Động Cơ Và Hệ Thống Điện

Đối với máy đóng mở van chạy điện, động cơ và tủ điều khiển là hai hạng mục bắt buộc phải kiểm tra định kỳ.

Kiểm tra động cơ

Cần theo dõi:

Nhiệt độ động cơ.

Tiếng kêu.

Dòng tải.

Độ rung.

Dây điện.

Đầu nối.

Tình trạng vỏ động cơ.

Nếu động cơ nóng bất thường, không nên mặc định rằng động cơ đã hỏng.

Nguyên nhân cũng có thể xuất phát từ phần cơ khí, ví dụ:

Vít me bị kẹt.

Hộp số thiếu dầu.

Cửa van bị mắc.

Ổ bi bị hỏng.

Trục bị lệch.

Khi phần cơ khí quay nặng, động cơ phải làm việc với tải lớn hơn và rất dễ nóng.

Kiểm tra tủ điều khiển

Tủ điện cũng cần được vệ sinh và kiểm tra:

Aptomat.

Khởi động từ.

Rơ-le.

Nút nhấn.

Dây dẫn.

Đầu nối.

Thiết bị bảo vệ.

Cần hạn chế nước và hơi ẩm xâm nhập vào bên trong tủ.

Công tắc hành trình

Với hệ thống có công tắc hành trình, phải kiểm tra điểm dừng mở và đóng.

Nếu công tắc sai vị trí, động cơ có thể tiếp tục chạy khi cửa đã tới cuối hành trình.

Điều này gây tải rất lớn lên hệ thống.

6. Kiểm Tra Cửa Van, Ray Dẫn Hướng Và Chạy Thử Toàn Hệ Thống

Bảo dưỡng máy nhưng bỏ qua cửa van là chưa đủ.

Trong nhiều trường hợp, máy đóng mở hoạt động bình thường nhưng cửa bị kẹt trong ray khiến người vận hành tưởng rằng máy bị hỏng.

Kiểm tra ray dẫn hướng

Ray cần được vệ sinh để loại bỏ:

Bùn.

Đất.

Rác.

Đá.

Cành cây.

Các vật thể mắc kẹt.

Khi có vật cản trong ray, lực nâng hạ sẽ tăng lên rất nhanh.

Kiểm tra cửa van

Cần quan sát xem cửa có:

Cong.

Vênh.

Nghiêng.

Cọ vào ray.

Biến dạng.

Han gỉ nặng.

hay không.

Cửa van rộng đặc biệt cần kiểm tra sự cân bằng giữa hai bên.

Chạy thử toàn bộ hành trình

Sau khi hoàn thành bảo dưỡng, nên chạy thử toàn bộ hệ thống.

Có thể thực hiện:

Mở cửa một đoạn.

Dừng máy.

Tiếp tục nâng.

Hạ cửa.

Dừng giữa hành trình.

Đóng cửa hoàn toàn.

Trong quá trình chạy cần theo dõi:

Tiếng máy.

Độ rung.

Nhiệt độ hộp số.

Độ thẳng của vít me.

Chuyển động của cửa.

Động cơ.

Hệ thống điện.

Việc chạy thử giúp phát hiện những lỗi mà kiểm tra bằng mắt thường khó nhận thấy.

Bao Lâu Nên Bảo Dưỡng Máy Đóng Mở Van Thủy Lợi?

Không có một khoảng thời gian cố định áp dụng cho tất cả công trình.

Chu kỳ bảo dưỡng phụ thuộc vào:

Tần suất sử dụng.

Tải trọng máy.

Điều kiện môi trường.

Vị trí lắp đặt.

Loại máy.

Tình trạng thực tế của thiết bị.

Đối với máy vận hành thường xuyên, cần kiểm tra định kỳ với tần suất cao hơn.

Đối với công trình ít sử dụng, vẫn nên kiểm tra và chạy thử định kỳ để tránh tình trạng máy bị gỉ hoặc kẹt sau thời gian dài không hoạt động.

Đặc biệt nên kiểm tra trước những giai đoạn công trình cần vận hành liên tục hoặc trước mùa mưa, mùa điều tiết nước.

6 Hạng Mục Bảo Dưỡng Cần Ghi Nhớ

Khi kiểm tra máy đóng mở van, có thể tập trung vào 6 nhóm chính:

1. Vít me và hệ thống bôi trơn

2. Hộp giảm tốc và dầu bôi trơn

3. Bánh răng, trục và ổ bi

4. Bu-lông, bệ máy và độ đồng tâm

5. Động cơ, tủ điện và công tắc hành trình

6. Cửa van, ray dẫn hướng và chạy thử toàn hệ thống

Thực hiện đầy đủ các hạng mục trên giúp giảm nguy cơ máy bị kẹt, quay nặng hoặc hỏng đột ngột.

Những Sai Lầm Thường Gặp Khi Bảo Dưỡng Máy Đóng Mở Van

Chỉ bảo dưỡng khi máy đã hỏng

Đây là cách làm dễ khiến chi phí sửa chữa tăng cao.

Một ổ bi nhỏ bị hỏng nhưng không thay kịp thời có thể làm ảnh hưởng đến trục và bánh răng.

Bôi quá nhiều mỡ nhưng không vệ sinh

Mỡ mới trộn với bụi và mỡ cũ có thể tạo thành lớp bẩn bám trên ren.

Trước khi tra mỡ nên vệ sinh bề mặt.

Chỉ kiểm tra máy mà bỏ qua cửa van

Nếu cửa van bị kẹt, dù máy tốt vẫn phải làm việc quá tải.

Tăng công suất động cơ để xử lý máy quay nặng

Đây không phải giải pháp đúng nếu nguyên nhân nằm ở cơ khí.

Động cơ mạnh hơn có thể tiếp tục ép hệ thống và gây hỏng vít me hoặc bánh răng.

Không chạy thử sau bảo dưỡng

Sau khi tháo lắp hoặc căn chỉnh, luôn cần chạy thử trước khi bàn giao lại cho vận hành.

Lợi Ích Khi Bảo Dưỡng Máy Đóng Mở Van Định Kỳ

Bảo dưỡng đúng cách mang lại nhiều lợi ích:

Giúp máy vận hành nhẹ hơn.

Hạn chế kẹt cửa van.

Giảm mài mòn bánh răng.

Tăng tuổi thọ vít me.

Giảm tải cho động cơ.

Phát hiện sớm chi tiết hư hỏng.

Giảm nguy cơ dừng công trình đột ngột.

Tiết kiệm chi phí sửa chữa lớn.

Quan trọng hơn, hệ thống cửa van có thể sẵn sàng hoạt động khi công trình cần điều tiết nước.

Gia Nguyễn – Gia Công Máy Đóng Mở Van Và Thiết Bị Thủy Lợi

CÔNG TY SX & XNK GIA NGUYỄN cung cấp và gia công nhiều thiết bị phục vụ công trình thủy lợi như:

Máy đóng mở van thủy lợi.

Máy đóng mở cửa van.

Máy đóng mở cánh cống.

Máy nâng hạ cửa van.

Máy đóng mở quay tay.

Máy đóng mở chạy điện.

Vít me nâng hạ.

Hộp giảm tốc.

Van cung.

Van côn.

Cánh van.

Thiết bị và phụ kiện phục vụ công trình thủy lợi.

Tùy tải trọng, kích thước cửa van và điều kiện thực tế của từng công trình, thiết bị có thể được gia công theo yêu cầu.

CÔNG TY SX & XNK GIA NGUYỄN

 Địa chỉ: Km số 3 Quốc lộ 10, phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình.

 Hotline: 0916990785

 Email: vattuthuyloi.pkd@gmail.com

Website: maydongmocanhcong.com

Mua máy đóng mở và vật tư thủy lợi cho công trình là một quyết định kỹ thuật nhiều hơn là một giao dịch mua bán thông thường.